توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٢ - استعمال ادات استفهام در غير استفهام

الهمزة.

و لما كان له صورة اخرى لا يلى فيها الفعل اشار اليها بقوله.

ترجمه‌

مصنف گويد:

استعمال ادات استفهام در غير استفهام‌

ادات استفهام بسيار ديده شده كه در غير استفهام استعمال مى شوند همچون:

الف: استبطاء مانند كم دعوتك يعنى چقدر تو را دعوت كرده و خواندم‌

ب: تعجب مانند مالى لا ارى الهدهد يعنى من را چه شده كه هدهد را نمى‌بينم.

ج: تنبيه بر ضلالت و گمراهى مانند: اين تذهبون يعنى كجا ميرويد.

د: وعيد همچون قول شما به كسى كه داراى سوء ادب است: الم اأدّب فلانا يعنى آيا فلانى را تأديب نكنم، كه در اين مثال همزه استفهاميّه براى وعيد آمده بشرطى كه مخاطب به وعيد متكلم عالم و آگاه باشد.

ه: تقرير و آن به اينستكه مقرر به پهلوى همزه قرار گرفته باشد چنانچه قبلا گذشت.

و: انكار و آن نيز چنين است يعنى امر مورد انكار پهلوى همزه بايد واقع شود مانند:

اغير اللّه تدعون، اغير اللّه اتخذ وليّا ( آيا غير خدا را مى‌خوانيد، آيا غير از حقتعالى را ولىّ اتّخاذ مى‌كنيد).